Święty Stanisław Papczyński

Święty Stanisław Papczyński (ur. 18 maja 1631 w Podegrodziu k. Starego Sącza, zm. 17 września 1701 w Górze Kalwarii) — kapłan, mistyk, kaznodzieja, pisarz religijny i apostoł miłosierdzia wobec dusz czyśćcowych. Założyciel Zgromadzenia Księży Marianów Niepokalanego Poczęcia NMP — pierwszego zakonu męskiego założonego przez Polaka na ziemiach polskich i pierwszego zakonu w całym Kościele noszącego w nazwie Niepokalane Poczęcie Maryi. Kanonizowany przez papieża Franciszka 5 czerwca 2016 roku na Placu Świętego Piotra w Watykanie.

Ochrzczony imieniem Jan, wywodził się z prostej, wielodzietnej rodziny kowalskiej. Pomimo trudności z nauką w dzieciństwie — a może właśnie dzięki nim — wyrósł na jednego z najwybitniejszych kaznodziejów i mistrzów życia duchowego XVII-wiecznej Polski. Zwano go „ojcem ubogich", „prorokiem Niepokalanego Poczęcia" i porównywano — obok ks. Piotra Skargi — do największych patriotów i kapłanów polskiego baroku.

Dzieciństwo i edukacja

Jan Papczyński przyszedł na świat 18 maja 1631 roku w Podegrodziu koło Starego Sącza, w Kotlinie Sądeckiej. Jego ojciec Tomasz Papka był szanowanym kowalem i wieloletnim sołtysem wsi, a matka Zofia z Tacikowskich — kobietą głęboko pobożną. Rodzina wybrała Podegrodzie, by żyć w pobliżu sanktuarium świętej Kingi. Jan był dzieckiem żywym i trudnym do skupienia — ojciec posyłał go do pasienia owiec, gdy nauka sprawiała mu kłopoty.

Droga edukacyjna Papczyńskiego była wyjątkowo burzliwa: szkoła parafialna w Podegrodziu, kolegia w Nowym Sączu, Jarosławiu, Podolińcu (pijarskie, 1649–1650, zamknięte z powodu epidemii), Lwowie i Rawie Mazowieckiej. We Lwowie w 1648 roku ciężko zachorował i cudownie wyzdrowiał dzięki pomocy obcych ludzi. W 1651 roku musiał uciekać przed wojskami kozackimi po klęsce pod Batohem. W Rawie Mazowieckiej ukończył kurs retoryki i filozofii w kolegium jezuickim. Studia teologiczne w Warszawie przerwał w maju 1656 roku Potop Szwedzki.

Lata u Pijarów

W 1654 roku, mając 23 lata, wstąpił do Zakonu Szkół Pobożnych (pijarzy), przyjmując imię Stanisław od Jezusa i Maryi. Rodzina usiłowała go ożenić, on jednak wybrał habit. W 1656 roku złożył śluby proste, a 12 marca 1661 roku przyjął święcenia kapłańskie. Był znakomitym nauczycielem retoryki — w 1663 roku wydał podręcznik Prodromus reginae artium.

Szybko zasłynął w Warszawie jako wybitny kaznodzieja i spowiednik. Wśród jego penitentów znaleźli się nuncjusz apostolski Antoni Pignatelli (późniejszy papież Innocenty XII) oraz senator Jan Sobieski, późniejszy król Polski. Sam Papczyński opisywał swoje lata u pijarów jako „długotrwałe męczeństwo" — narastał ostry konflikt z przełożonymi dotyczący obserwancji zakonnej i stylu życia duchowego. 11 grudnia 1670 roku otrzymał oficjalne zwolnienie ze ślubów zakonnych.

Założenie Zgromadzenia Marianów

W dniu odejścia od pijarów — 11 grudnia 1670 roku — w rezydencji pijarskiej w Kazimierzu pod Krakowem Papczyński odczytał przed świadkami uroczyste „Oblatio": akt całkowitego oddania się Bogu i Maryi Niepokalanej, z obietnicą założenia nowego zgromadzenia. Nazwał je „Towarzystwem Księży Marianów Niepokalanego Poczęcia".

Zamieszkał w Luboczy na Mazowszu, gdzie w 1671 roku przywdział biały habit — symbol czystości Maryi. Udał się do Puszczy Korabiewskiej, gdzie żyli trzej eremici, tworząc z nimi zalążek pierwszej wspólnoty. 24 października 1673 roku powstał formalnie pierwszy klasztor w Puszczy Korabiewskiej koło Skierniewic. Papieską aprobatę uzyskał 24 listopada 1699 roku — od swojego dawnego penitenta, papieża Innocentego XII. 6 czerwca 1701 roku, już w podeszłym wieku, złożył uroczyste śluby zakonne.

Duchowość i charyzmat

Duchowość Papczyńskiego opiera się na trzech filarach:

• Cześć dla Maryi Niepokalanej. Sam pisał: „O naprawdę słodka jesteś Panno Maryjo! Któż bowiem kiedykolwiek, pełen goryczy uciekał się do Ciebie i odszedł bez pociechy..." Postrzegał Niepokalane Poczęcie jako „serce chrześcijaństwa". Głosił tę prawdę ponad 180 lat przed ogłoszeniem dogmatu (1854) — stąd przydomek „prorok Niepokalanego Poczęcia".
• Modlitwa za dusze w czyśćcu. Nauczał: „Wielkim uczynkiem miłości jest towarzyszenie zmarłym w ich pogrzebie, lecz jeszcze większym — uwalnianie ich dusz z oczyszczających płomieni przez pobożne modlitwy." Od 1676 roku pomoc duszom czyśćcowym stała się centralnym charyzmatem Marianów.
• Ewangelizacja ubogich. Przekonywał — co w XVII w. było tezą odkrywczą — że wszyscy chrześcijanie, także świeccy, są powołani do świętości. Pisał dla nich: Templum Dei mysticum (1675) i Christus patiens (1690).

Papczyński był abstynentem i patriotą. O polskiej wolności pisał: „Nie ma nic wspanialszego pod słońcem, nic wznioślejszego, nic cenniejszego nad polską wolność", lecz krytykował liberum veto: „Gdy Rzeczpospolita uważa się za najbardziej wolną, wtedy popada w największą niewolę." Podczas konfliktów na Ukrainie w latach 1675–1676 bywał na polach bitew — opatrywał rannych żołnierzy i grzebał poległych.

Śmierć i spuścizna

Ojciec Stanisław Papczyński zmarł 17 września 1701 roku w Górze Kalwarii koło Warszawy. Ostatnie słowa, które wypowiedział, to: „W ręce Twoje, Panie, oddaję ducha mego." Jego sanktuarium mieści się dziś w Górze Kalwarii – Mariankach, przy ul. Ojca Papczyńskiego 6.

Zgromadzenie Marianów liczy dziś ok. 500 członków w 18 krajach świata. Po niemal całkowitym wygaśnięciu — w 1908 roku żył tylko jeden marianin — zgromadzenie odnowił bł. Jerzy Matulaitis-Matulewicz w 1909 roku.

Beatyfikacja i kanonizacja

• 13 czerwca 1992 r. — papież Jan Paweł II ogłasza dekret o heroiczności cnót ojca Stanisława.
• 16 grudnia 2006 r. — papież Benedykt XVI zatwierdza pierwszy cud: ożywienie martwego płodu w łonie matki za wstawiennictwem ojca Stanisława.
• 16 września 2007 r. — beatyfikacja w Sanktuarium Matki Bożej w Licheniu przez kard. Tarcisio Bertone, legata papieskiego Benedykta XVI.
• 5 czerwca 2016 r. — kanonizacja przez papieża Franciszka na Placu Świętego Piotra w Watykanie.

Wspomnienie liturgiczne: 18 maja. Dekretem Dykasterii ds. Kultu Bożego z 2 września 2024 roku wpisano je do kalendarza polskich diecezji jako wspomnienie dowolne.

Patronat

• Małżeństw pragnących potomstwa
• Kobiet oczekujących narodzin dziecka
• Dzieci mających trudności w nauce
• Dusz czyśćcowych i umierających
• Zgromadzenia Księży Marianów

Modlitwa do Świętego Stanisława Papczyńskiego

Święty Stanisławie Papczyński,
założycielu Zgromadzenia Marianów,
apostole miłosierdzia Bożego wobec dusz czyśćcowych,
wstawiaj się za nami u Boga.

Uproś nam łaskę żywej wiary,
nadziei i miłości,
abyśmy — wzorem twoim —
całym życiem chwalili Boga
i służyli bliźnim.

Przez Chrystusa Pana naszego.
Amen.

Źródło: papczynski.pl — Sanktuarium św. o. Stanisława Papczyńskiego w Górze Kalwarii